اختلال جهانی مایکروسافت و اوتلوک (Outlook)؛ علت و وضعیت بازیابی
اختلال ۱۲ تا ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶، Outlook و سرویسهای وابسته به Microsoft 365 را درگیر کرد. مایکروسافت چه علتی اعلام کرد و کاربران چطور وضعیت ایمیلها را بررسی کنند؟
صبح جمعه، بعضی از کارمندان در کشورهای مختلف حتی نمیتوانستند صندوق ورودی ایمیلشان را باز کنند. عدهای دیگر وارد Outlook میشدند، اما خبری از ایمیلهای جدید نبود. ماجرا هم به یک نرمافزار یا منطقه جغرافیایی خاص محدود نمیشد. از پنجشنبه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۱ آبان ۱۴۰۵)، اختلالی در زیرساخت مایکروسافت، دسترسی به ایمیلهای سازمانی و بخشی از سرویسهای Microsoft 365 را در نقاط مختلف جهان با مشکل روبهرو کرد.
آخرین وضعیت تا شنبه ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۳ آبان): مایکروسافت اعلام کرده که سرویسهای آسیبدیده دوباره در دسترس قرار گرفتهاند. این شرکت منشأ اختلال را یک مشکل فنی میداند و میگوید هیچ نشانهای از حمله سایبری یا ارتباط این اتفاق با عاملهای هوش مصنوعی پیدا نکرده است. طبق توضیح فعلی مایکروسافت، مشکل به ارتقای قبلی ظرفیت شبکه مربوط میشود؛ تغییری که پس از یک بهروزرسانی جدید در شبکه، آثار خود را نشان داده است. البته هنوز باید منتظر گزارش فنی نهایی ماند تا جزئیات دقیقتر علت اختلال و اقداماتی که برای جلوگیری از تکرار آن در نظر گرفته شدهاند، مشخص شود.
در اختلال اخیر مایکروسافت و اوتلوک چه گذشت؟
از عصر پنجشنبه ۱۲ نوامبر به وقت اروپا، گزارشهای متعددی از اختلال در سرویسهای مایکروسافت منتشر شد. کاربران Outlook در نسخه وب و برنامه دسکتاپ، هنگام بازکردن صندوق پستی، ارسال و دریافت ایمیل یا اتصال به Exchange Online با مشکل مواجه بودند. این وضعیت تا روز جمعه ادامه پیدا کرد؛ البته همه مناطق همزمان به شرایط عادی برنگشتند.
مایکروسافت این رخداد را که چند سرویس را تحت تأثیر قرار داده بود، با شناسه MO1550821 در داشبورد سلامت Microsoft 365 پیگیری میکرد. در ساعات ابتدایی، تصور میشد مشکل بیشتر به اتصال کاربران در آمریکا مربوط باشد؛ اما بررسیهای بعدی نشان داد که کاربران مناطق دیگر هم ممکن است با آن روبهرو شوند. البته این اتفاق به معنای قطعشدن تمام حسابهای مایکروسافت در همه کشورها نبود. نوع سرویس، موقعیت جغرافیایی و میزان وابستگی هر قابلیت به Exchange Online تعیین میکرد که کاربران چه مشکلی را تجربه کنند.
سیر کوتاه رخداد
- پنجشنبه ۱۲ نوامبر: تعداد گزارشهای مربوط به خطای اتصال Outlook و سرویسهای وابسته به آن افزایش پیدا کرد. مایکروسافت از فشار غیرعادی روی بخشی از زیرساخت و خارجشدن ناخواسته تعدادی از سرورها از مدار خبر داد.
- بامداد تا جمعه ۱۳ نوامبر: تیمهای فنی برای کنترل وضعیت، بخشی از ترافیک را به مسیرهای دیگر منتقل کردند، سرورها را به مدار برگرداندند و تنظیمات مرتبط را مورد بررسی قرار دادند. با این حال، بعضی سرورها پس از دریافت دوباره ترافیک، مجدداً از پاسخگویی بازمیماندند.
- جمعه ۱۳ نوامبر: دسترسی کاربران در مناطق بیشتری به وضعیت عادی نزدیک شد، اما تحویل ایمیلهایی که در صف مانده بودند و برخی خطاهای مقطعی همچنان ادامه داشت. مایکروسافت برای جلوگیری از حذف پیامهای معطلمانده، مهلت انقضای صف ایمیل را بهطور موقت به ۴۸ ساعت افزایش داد.
- شنبه ۱۴ نوامبر: مایکروسافت اعلام کرد مشکل اصلی برطرف شده و سرویسهای باقیمانده نیز بازیابی شدهاند. این شرکت همچنین از انتشار گزارش فنی پس از رخداد خبر داد.
علت قطعی Outlook چه بود؟
توضیحات مایکروسافت درباره علت اختلال، در طول این چند روز تغییر کرد و جزئیات بیشتری به آن اضافه شد. در ابتدا، شرکت از فشار غیرعادی روی سرورها صحبت میکرد. بعدتر مشخص شد که برخی سرورها در جریان بررسیهای خودکار سلامت، از دسترس خارج میشوند و درخواستهای آنها به سرورهای باقیمانده منتقل میشود. این اتفاق فشار بیشتری به سرورهای فعال وارد میکرد و بازگرداندن سرورهای خارجشده به مدار را دشوارتر میساخت.
در بهروزرسانیهای بعدی، مایکروسافت به مشکل در فرایندی اشاره کرد که در برقراری اتصالهای امن نقش دارد. این فرایند زیر فشار حجم درخواستها نمیتوانست بهدرستی پاسخ دهد. در نهایت، شرکت اعلام کرد که ریشه اختلال به مشکلی در ارتقای قبلی ظرفیت شبکه برمیگردد؛ مشکلی که پس از اعمال یک تغییر جدید در شبکه خود را نشان داده است. فعلاً باید این توضیح را روایت رسمی مایکروسافت دانست. برای مشخصشدن جزئیات دقیق زنجیره خطا و اینکه چه عواملی باعث گسترش اختلال شدند، باید منتظر گزارش نهایی شرکت ماند.
موضوع دیگری که مایکروسافت درباره آن توضیح داده، احتمال حمله سایبری است. طبق اعلام این شرکت، هیچ نشانهای از فعالیت مخرب یا حمله سایبری مرتبط با این رخداد مشاهده نشده است. بنابراین، اگر Outlook کند شده یا موقتاً در دسترس نیست، نمیتوان صرفاً بر همین اساس نتیجه گرفت که حساب کاربری شما هک شده است. البته بررسی هشدارهای امنیتی حساب همچنان موضوع مستقلی است و نباید آن را با وضعیت عمومی سرویس یکی دانست.
کدام سرویسهای Microsoft 365 آسیب دیدند؟
بخش مهمی از اختلال به Exchange Online مربوط میشد؛ سرویسی که زیرساخت ایمیل و بخشی از امکانات تقویم و اطلاعات ارتباطی سازمانها را پشتیبانی میکند. به همین دلیل، مشکل در اتصال به این سرویس فقط به دریافت و ارسال ایمیل محدود نمیماند و میتواند روی قابلیتهای دیگری هم اثر بگذارد.
- Outlook و Exchange Online: کاربران هنگام ورود به صندوق پستی از طریق وب یا برنامه با مشکل مواجه شدند. ارسال ایمیل نیز در برخی موارد ممکن نبود و دریافت پیامهای جدید با تأخیر انجام میشد.
- Microsoft Teams: بعضی قابلیتهایی که به تقویم و Exchange وابستهاند، از جمله برنامهریزی جلسات، دچار اختلال شدند. البته این مسئله به معنای از کار افتادن پیامرسانی اصلی یا تمام جلسههای آنلاین برای همه کاربران نبود.
- Microsoft 365 Copilot: برخی کاربران برای بازکردن چت Copilot یا دسترسی این ابزار به اطلاعات کاری خود، مانند ایمیلها و تقویم، با مشکل روبهرو شدند.
- SharePoint و سرویسهای مدیریتی: قابلیتهایی که به Exchange Online وابستگی داشتند و برخی از صفحات مدیریتی ممکن بود با خطا مواجه شوند. با این حال، دسترسی مستقیم به تمام فایلهای SharePoint به شکل یکسان قطع نشده بود.
- ابزارهای دیگر: مایکروسافت در فهرست سرویسهای تحت تأثیر، به احتمال اختلال در بخشهایی از Defender، Planner، To Do و تعدادی از سرویسهای وابسته نیز اشاره کرد.
بنابراین، عبارت «مایکروسافت از کار افتاد» تصویر دقیقی از اتفاقی که افتاد ارائه نمیدهد. مشکل، چند سرویس و وابستگی مشترک میان آنها را درگیر کرد؛ نه تمام قابلیتهای محصولات مایکروسافت را.
ابعاد اختلال چقدر بود؟
آمار Downdetector نشان میدهد که کمی بعد از ساعت یک بعدازظهر پنجشنبه به وقت شرق آمریکا، نزدیک به ۱۳۰ هزار گزارش اختلال درباره Outlook در این سامانه ثبت شده است. البته این رقم تعداد گزارشهای ارسالشده توسط کاربران را نشان میدهد، نه تعداد دقیق افرادی که تحت تأثیر قطعی قرار گرفتهاند. Downdetector همچنین اعلام کرد که در یک ساعت نخست، گزارشهایی از ۷۴ کشور و قلمرو دریافت کرده است.
پیامدهای این اختلال هم به تأخیر در دریافت چند ایمیل محدود نماند. گزارشهایی درباره مشکلات ارتباطی در سازمانهای دولتی، مراکز درمانی، دادگاهها و کسبوکارها منتشر شد. برای نمونه، در بریتانیا اختلال در برخی ارتباطات الکترونیکی بر روند ارائه خدمات عمومی و دارویی اثر گذاشت. چنین اتفاقاتی نشان میدهد که چرا ایمیل سازمانی، با وجود ظاهر سادهاش، میتواند به یکی از بخشهای حیاتی فعالیت روزمره یک مجموعه تبدیل شود.
اگر Outlook هنوز برای شما خطا میدهد، چه کاری انجام دهید؟
اینکه مایکروسافت از بازیابی سرویسها در مقیاس جهانی خبر داده، لزوماً به این معنا نیست که هر خطایی که اکنون مشاهده میکنید، به همین رخداد مربوط است. اگر همچنان برای ورود به Outlook یا ارسال و دریافت ایمیل مشکل دارید، بهتر است ابتدا مشخص کنید که ایراد از زیرساخت مایکروسافت است یا به حساب و تنظیمات محلی شما مربوط میشود.
- وضعیت سرویس را بررسی کنید. اگر از حساب سازمانی استفاده میکنید، مدیر Microsoft 365 میتواند وضعیت سرویسها را در بخش Service health مرکز مدیریت بررسی کند. صفحه عمومی
status.cloud.microsoftهم برای مشاهده اطلاعیههای مربوط به وضعیت سرویسها در دسترس است. میتوانید شناسه MO1550821 را نیز در تاریخچه رخدادها جستوجو کنید. - ارسال ایمیل را چند بار پشت سر هم تکرار نکنید. اگر مطمئن نیستید پیام ارسال شده یا نه، ابتدا پوشههای Sent Items و Outbox و وضعیت تحویل ایمیل را بررسی کنید. فشردن چندباره دکمه Send ممکن است بعد از بازگشت سرویس به حالت عادی، به ارسال نسخههای تکراری یک پیام منجر شود.
- تأخیر در دریافت را با حذفشدن پیام اشتباه نگیرید. مایکروسافت در جریان این رخداد درباره ایمیلهایی که در صف ارسال و تحویل باقی مانده بودند، اطلاعرسانی کرد. اگر منتظر دریافت یک پیام مهم هستید، بهتر است فرستنده و گیرنده وضعیت واقعی آن را بررسی کنند. بازشدن Outlook بهتنهایی به این معنا نیست که همه پیامها با موفقیت تحویل داده شدهاند.
- برای کارهای فوری، یک راه ارتباطی جایگزین داشته باشید. وقتی سرویسهای ارتباطی یک شرکت با اختلال سراسری مواجه میشوند، تماس تلفنی یا استفاده از کانالی مستقل از همان زیرساخت میتواند برای هماهنگیهای ضروری کمککننده باشد.
- تنظیمات سازمانی را بدون بررسی فنی تغییر ندهید. تغییر عجولانه رکوردهای MX یا سیاستهای امنیتی ایمیل، بدون اینکه منشأ مشکل مشخص شده باشد، ممکن است دردسر تازهای ایجاد کند. چنین تغییراتی باید بعد از بررسی فنی و همراه با برنامهای برای بازگرداندن تنظیمات قبلی انجام شوند.
این قطعی چه درسی برای کسبوکارها دارد؟
نکته مهم این اتفاق فقط این نیست که حتی یک شرکت بزرگ فناوری هم ممکن است برای چند ساعت نتواند سرویسهایش را در وضعیت پایدار نگه دارد. مسئله اصلی، وابستگیهایی است که معمولاً در شرایط عادی به چشم نمیآیند. تقویم جلسات، اعلانهای سامانه، ارتباط با مشتریان و حتی بخشی از ابزارهای امنیتی ممکن است همگی به یک زیرساخت پیامرسانی مشترک وابسته باشند.
تیمهای فناوری اطلاعات میتوانند از این اتفاق برای بررسی سه موضوع استفاده کنند: کدام فرایندهای سازمان با قطع ایمیل متوقف میشوند؟ در شرایط اضطراری، چه کانال مستقلی برای ارتباط میان اعضای تیم وجود دارد؟ و آیا سناریوی قطع موقت Microsoft 365 تاکنون بهصورت عملی آزمایش شده است؟
در کنار این موارد، بهتر است وضعیت تحویل پیامهای مهم، صفهای ایمیل و خطاهای ارتباط میان سرویسها بهصورت جداگانه پایش شود. صرفاً بررسی اینکه صفحه ورود به سیستم باز میشود، برای اطمینان از عملکرد صحیح ارسال و دریافت ایمیل کافی نیست.
سازمانهایی که سرویسهای داخلی خود را به ایمیل یا APIهای بیرونی متصل کردهاند، میتوانند در کنار بررسی زیرساخت، مانیتورینگ API و آزمون سلامت عملکردهای حیاتی را هم در برنامه نگهداری خود قرار دهند. البته باید توجه داشت که هیچ ابزار پایشی نمیتواند بهتنهایی مانع قطعی زیرساخت ارائهدهنده شود. ارزش اصلی این ابزارها در شناسایی سریعتر مشکل و مدیریت بهتر پیامدهای آن است.
پرسشهای رایج درباره اختلال مایکروسافت و Outlook
آیا اختلال Outlook بهطور کامل برطرف شده است؟
بله، طبق اعلام مایکروسافت در شنبه ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶، سرویسهای آسیبدیده بازیابی شدهاند. با این حال، اگر همچنان با خطا مواجه هستید، بهتر است وضعیت فعلی سرویس و حساب کاربری خود را جداگانه بررسی کنید.
آیا این اتفاق به دلیل حمله سایبری بود؟
خیر؛ دستکم طبق توضیحات رسمی مایکروسافت، شواهدی از حمله سایبری یا فعالیت مخرب مرتبط با این رخداد پیدا نشده است. شرکت منشأ مشکل را فنی دانسته و آن را به ارتقای ظرفیت شبکه و تغییرات بعدی در زیرساخت شبکه مرتبط میداند.
آیا ایمیلهای ارسالشده در زمان قطعی از بین رفتهاند؟
گزارشهای رسمی بیشتر از تأخیر در تحویل و انباشتهشدن ایمیلها در صف خبر میدادند. مایکروسافت هم برای اینکه پیامهای معطلمانده زودتر منقضی نشوند، زمان انقضای صف ایمیل را بهطور موقت افزایش داد. با این حال، نمیتوان درباره وضعیت یک ایمیل مشخص حکم کلی داد؛ برای اطمینان باید وضعیت ارسال و تحویل همان پیام بررسی شود.
چرا Teams و Copilot هم دچار مشکل شدند؟
بخشی از امکانات این دو سرویس برای دسترسی به تقویم، ایمیل و اطلاعات سازمانی به Exchange Online وابسته است. بنابراین، وقتی این سرویس با اختلال مواجه میشود، قابلیتهای وابسته در Teams و Copilot هم ممکن است درست کار نکنند. این موضوع البته به معنای از کار افتادن تمام امکانات آنها نیست.
جمعبندی
اختلال جهانی مایکروسافت و اوتلوک در فاصله ۱۲ تا ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ نشان داد که مشکل در یک بخش از زیرساخت مشترک، چطور میتواند چندین سرویس وابسته را همزمان تحت تأثیر قرار دهد. مایکروسافت علت این اتفاق را مشکلی در ارتقای قبلی ظرفیت شبکه میداند که پس از یک تغییر شبکهای جدید آشکار شده است. سرویسهای آسیبدیده نیز بازیابی شدهاند؛ با این حال، گزارش فنی پس از رخداد همچنان اهمیت دارد، چون جزئیات دقیقتر مشکل و اقداماتی را که برای جلوگیری از تکرار آن انجام میشود، روشن خواهد کرد.
برای کاربران، بررسی وضعیت سرویس و اطمینان از تحویل پیامهای مهم اهمیت دارد. کسبوکارها هم بهتر است از این اتفاق بهعنوان فرصتی برای بازبینی وابستگیهای فنی، آزمایش راههای ارتباطی جایگزین و آمادهسازی برنامهای برای زمان قطعی سرویسهای حیاتی استفاده کنند.
نظرات و گفتوگو
نظرها پس از تایید مدیر منتشر میشوند. پاسخهای رسمی مدیر با نشان مشخص نمایش داده میشوند.